Thừa kế · 16.10.2026

Thời hiệu chia thừa kế: hết thời hiệu Tòa xử thế nào?

Thời hiệu chia thừa kế đã hết thì sao? Ngoại lệ nhà ở, người ở nước ngoài, chia tài sản chung – Tòa xử thế nào qua 10 bản án.

Luật sư UnilawThời gian đọc: 8 phút

Bởi Luật sư Nguyễn Như Hải – Công ty Luật UniLaw

Người để lại di sản đã mất hơn 30 năm, con cháu mới đưa nhau ra Tòa chia đất. Câu hỏi đầu tiên luôn là: thời hiệu chia thừa kế còn không, và nếu hết thì Tòa xử thế nào? Trang này tổng hợp 10 bản án phúc thẩm của Tòa án nhân dân cấp cao và Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao (2018–2026) trả lời đúng câu hỏi đó. Mỗi ý dưới đây đều dẫn số bản án để anh/chị tự kiểm tra.

Thời hiệu chia thừa kế: Tòa xử theo 3 hướng

Tình huống	Tòa thường xử	Bản án
Đã quá 30 năm và có đương sự yêu cầu áp dụng thời hiệu	Không chia thừa kế phần di sản đó (đình chỉ hoặc bác yêu cầu)	521/2025/DS-PT, 358/2024/DS-PT, 428/2019/DS-PT
Đã hết thời hiệu nhưng các đồng thừa kế đều thừa nhận di sản chưa chia	Chuyển sang chia tài sản chung, không áp dụng thời hiệu thừa kế	125/2018/DS-PT, 428/2019/DS-PT
Người để lại di sản mất trước 10/9/1990	Thời hiệu tính từ 10/9/1990; di sản có nhà ở được cộng thêm 2 năm 6 tháng	102/2019/DS-PT, 120/2018/DS-PT, 170/2019/DS-PT, 520/2024/DS-PT, 603/2024/DS-PT

1. Hết thời hiệu và có người yêu cầu áp dụng: Tòa không chia

Thời hiệu yêu cầu chia di sản là bất động sản là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế (khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015). Tòa chỉ áp dụng thời hiệu khi có đương sự yêu cầu trước khi Tòa sơ thẩm ra bản án (khoản 2 Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự). Hết thời hiệu thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý.

Bản án 358/2024/DS-PT ngày 04/7/2024 – TAND cấp cao tại Hà Nội. Cụ bà mất ngày 28/4/1992, nguyên đơn khởi kiện ngày 20/01/2023 – đã 31 năm. Một đồng thừa kế có bản tự khai yêu cầu áp dụng thời hiệu, Tòa xác định yêu cầu chia di sản của cụ bà đã hết thời hiệu. Cùng vụ này, phần di sản của cụ ông (mất năm 2005) vẫn còn thời hiệu và được chia.
Bản án 521/2025/DS-PT ngày 22/5/2025 – TAND cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh. Người để lại di sản mất ngày 24/01/1992, đơn khởi kiện nộp tháng 02/2022. Các bị đơn yêu cầu áp dụng thời hiệu; nguyên đơn xin xét lý do bất khả kháng vì dịch Covid-19. Tòa phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của bị đơn, sửa án sơ thẩm và không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện.
Bản án 428/2019/DS-PT ngày 20/9/2019 – TAND cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh. Ở vụ trước giữa các bên, phần đất của người cha chồng đã bị đình chỉ vì hết thời hiệu chia thừa kế; sau đó nguyên đơn khởi kiện lại theo hướng “chia tài sản chung do thời hiệu chia thừa kế đã hết”.

2. Khi nào Tòa chuyển sang chia tài sản chung?

Theo điểm a tiểu mục 2.4 mục I Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP: nếu các đồng thừa kế không tranh chấp về hàng thừa kế và đều thừa nhận di sản chưa chia, di sản chuyển thành tài sản chung. Khi đó Tòa không áp dụng thời hiệu thừa kế mà chia theo quy định về tài sản chung.

Bản án 125/2018/DS-PT ngày 11/9/2018 – TAND cấp cao tại Đà Nẵng. Bị đơn cho rằng đã hết thời hiệu và nhà đất là của vợ chồng mình. Nhưng trong hồ sơ, chính bị đơn đã thừa nhận các anh em là con của cha mẹ, thừa nhận nguồn gốc đất do cha mẹ để lại và đồng ý chia. Tòa xác định di sản đã chuyển thành tài sản chung và chấp nhận yêu cầu chia tài sản chung.
Bản án 916/2026/DS-PT ngày 03/9/2026 – Tòa Phúc thẩm TANDTC tại TP. Hồ Chí Minh. Các bên đã hòa giải tại xã năm 2008 và thống nhất cách chia. Kiểm sát viên đề nghị xác định đây là “tranh chấp chia tài sản chung” theo Nghị quyết 02/2004. Tòa phúc thẩm vẫn giữ quan hệ tranh chấp thừa kế, nhưng hủy toàn bộ án sơ thẩm vì chưa làm rõ đất là tài sản chung của hai cụ hay tài sản riêng của cụ bà, xác định hàng thừa kế chưa đúng và bỏ sót yêu cầu của đương sự.
Bản án 428/2019/DS-PT ngày 20/9/2019 (đã nêu ở trên) – vụ án được thụ lý ngay từ đầu với tên gọi “Yêu cầu chia tài sản chung do thời hiệu chia thừa kế đã hết”.

Lưu ý: nếu chỉ một người không thừa nhận di sản chưa chia, điều kiện này không thỏa mãn. Và nếu thời hiệu vẫn còn thì không được chuyển sang chia tài sản chung – Bản án 120/2018/DS-PT ngày 20/8/2018 (TAND cấp cao tại Đà Nẵng) nhận định cấp sơ thẩm thụ lý theo quan hệ chia tài sản chung trong khi thời hiệu thừa kế còn là không đúng.

3. Người mất trước năm 1990: thường vẫn còn thời hiệu

Với thừa kế mở trước ngày 10/9/1990, thời hiệu được tính từ ngày 10/9/1990 (Điều 36 Pháp lệnh Thừa kế 1990, Nghị quyết 02/HĐTP ngày 19/10/1990, Giải đáp 01/GĐ-TANDTC ngày 05/01/2018, Án lệ 26/2018/AL). Di sản có nhà ở còn được trừ khoảng 01/7/1996 – 01/01/1999 (Nghị quyết 58/1998/NQ-UBTVQH10), nên thời hiệu thành 32 năm 6 tháng.

Bản án 102/2019/DS-PT ngày 10/4/2019 – TAND cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh. Người để lại di sản mất ngày 01/6/1980. Cấp sơ thẩm cho là hết thời hiệu; Tòa phúc thẩm xác định thời hiệu 30 năm tính từ 10/9/1990 nên vẫn còn, và hủy toàn bộ án sơ thẩm để xử lại (kèm các thiếu sót khác về chứng cứ, định giá).
Bản án 520/2024/DS-PT ngày 25/9/2024 – TAND cấp cao tại Hà Nội. Hai cụ mất năm 1960 và 1985; di sản là nhà và đất. Tòa tính thời hiệu 32 năm 6 tháng từ 10/9/1990, đến 09/3/2023 mới hết, nên còn thời hiệu và chấp nhận yêu cầu chia thừa kế.
Bản án 170/2019/DS-PT ngày 26/9/2019 – TAND cấp cao tại Đà Nẵng. Người giữ nhà cho rằng đã hết thời hiệu và mình là người quản lý nhà vắng chủ. Tòa vẫn công nhận lô đất 1.324,7 m² là di sản và chia đều cho các đồng thừa kế, vì thừa kế mở trước 10/9/1990 được tính thời hiệu theo Nghị quyết 02/HĐTP năm 1990.
Bản án 603/2024/DS-PT ngày 04/12/2024 – TAND cấp cao tại Hà Nội. Cụ ông mất năm 1989, Tòa áp dụng Án lệ 26 và không chấp nhận đề nghị áp dụng thời hiệu của bị đơn.
Bản án 120/2018/DS-PT ngày 20/8/2018 (đã nêu ở mục 2) – cũng tính thời hiệu từ 10/9/1990 theo Giải đáp 01/GĐ-TANDTC.

Thời hiệu chia thừa kế trong vụ của anh/chị: cần xem gì?

Người để lại di sản mất ngày nào – trước hay sau 10/9/1990?
Di sản có nhà ở không? Có người thừa kế ở nước ngoài không? (có thể được cộng thêm thời gian)
Đã từng có biên bản họp gia đình, hòa giải, văn bản nào mà tất cả cùng thừa nhận di sản chưa chia không?
Bên kia đã yêu cầu áp dụng thời hiệu trước khi Tòa sơ thẩm xử chưa?

Tóm lại, thời hiệu chia thừa kế là 30 năm với bất động sản, 10 năm với động sản, tính từ thời điểm mở thừa kế (Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015). Hết thời hiệu chia thừa kế không có nghĩa là mất tài sản: Tòa có thể chuyển sang chia tài sản chung.

Phân tích chi tiết từng vụ

Danh sách bản án

Số	Ngày	Tòa án	Ý chính
916/2026/DS-PT	03/09/2026	Tòa Phúc thẩm TANDTC tại TP.HCM	Hủy án sơ thẩm: chưa rõ tài sản chung hay riêng, sai hàng thừa kế
521/2025/DS-PT	22/05/2025	TAND cấp cao tại TP.HCM	Hết thời hiệu, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện
603/2024/DS-PT	04/12/2024	TAND cấp cao tại Hà Nội	Mất năm 1989, áp dụng Án lệ 26, còn thời hiệu
520/2024/DS-PT	25/09/2024	TAND cấp cao tại Hà Nội	Nhà đất: 32 năm 6 tháng từ 10/9/1990
358/2024/DS-PT	04/07/2024	TAND cấp cao tại Hà Nội	Quá 31 năm, có yêu cầu áp dụng thời hiệu
170/2019/DS-PT	26/09/2019	TAND cấp cao tại Đà Nẵng	Mở thừa kế trước 1990, vẫn chia
428/2019/DS-PT	20/09/2019	TAND cấp cao tại TP.HCM	Chia tài sản chung do hết thời hiệu thừa kế
102/2019/DS-PT	10/04/2019	TAND cấp cao tại TP.HCM	Sơ thẩm tính sai thời hiệu, phúc thẩm hủy án
125/2018/DS-PT	11/09/2018	TAND cấp cao tại Đà Nẵng	Thừa nhận di sản chưa chia, chia tài sản chung
120/2018/DS-PT	20/08/2018	TAND cấp cao tại Đà Nẵng	Còn thời hiệu thì không chia theo tài sản chung

Vụ của anh/chị có giống những vụ trên?

Luật sư UniLaw đối chiếu các bản án cùng loại để đánh giá thời hiệu và khả năng chia di sản trước khi anh/chị quyết định khởi kiện. Liên hệ luật sư UniLaw.

Cần luật sư xem vụ việc của bạn? Liên hệ Công ty Luật Unilaw: dịch vụ pháp lý của Unilaw.