Thừa kế · 16.10.2026

Thời hiệu mở thừa kế: cha còn hạn, mẹ hết hạn

Thời hiệu mở thừa kế tính riêng cho từng người. Bản án 358/2024/DS-PT: phần của mẹ mất 1992 hết hạn, phần của cha mất 2005 vẫn được chia.

Luật sư UnilawThời gian đọc: 6 phút

Bởi Luật sư Nguyễn Như Hải – Công ty Luật UniLaw

Cha mẹ mất ở hai thời điểm khác nhau thì thời hiệu mở thừa kế phải tính riêng cho từng người. Bản án 358/2024/DS-PT ngày 04/7/2024 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội cho thấy rõ: cụ bà mất ngày 28/4/1992, đến năm 2023 mới khởi kiện nên phần di sản của cụ bà đã hết thời hiệu 30 năm (Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015); phần của cụ ông mất năm 2005 thì vẫn còn và được chia.

Thời hiệu mở thừa kế: Tòa xử thế nào trong vụ này

Bản án 358/2024/DS-PT ngày 04/07/2024 – TAND cấp cao

Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội quyết định giữ nguyên bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu kháng cáo đòi nhận đất hiện vật của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Quyết định này được đưa ra do thời hiệu chia thừa kế của một người đã hết, tài sản thực tế đang do các đương sự quản lý ổn định lâu dài và việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trước đó có vi phạm.

📄 Xem tóm tắt đầy đủ Bản án 358/2024/DS-PT ngày 04/07/2024 tại case.unilaw.vn.

Vấn đề Toà phải giải quyết

Thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế được tính toán như thế nào?
Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bị đơn có đúng quy định pháp luật không?
Yêu cầu kháng cáo đòi chia hiện vật bằng đất của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có căn cứ chấp nhận không?

Tòa nhận định

[2.2] Căn cứ theo quy định pháp luật về thời hiệu, phần di sản của người chết đã hết thời hiệu thuộc về quyền sở hữu của người đang chiếm hữu, và tòa án chỉ tiến hành chia di sản còn lại trong thời hiệu của người chết năm 2005.
[2.4] Những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm bảy người con, trong đó một số người đã tự nguyện từ chối nhận di sản và nhường lại phần của mình cho nguyên đơn theo đúng quy định pháp luật.
[2.5] Tòa án không chấp nhận yêu cầu kháng cáo đòi chia hiện vật bằng đất của một người thừa kế, bởi vì các thửa đất đã được quản lý sử dụng ổn định hơn 30 năm, xây dựng công trình kiên cố và việc thanh toán phần giá trị bằng tiền là hợp tình hợp lý.

Trích nguyên văn

[2.1] "Theo giấy chứng tử và lời khai của các đương sự thì cụ Trương Thị L chết ngày 28/4/1992. Theo quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì thời hiệu khởi kiện chia thừa kế đối với bất động sản là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế."

[2.3] "Theo hồ sơ cấp GCNQSD và ý kiến của UBND xã C, huyện C thì tại hồ sơ cấp GCNQSD đất của ông Lê Huỳnh Đ và bà Lê Thị T1 có kèm theo biên bản họp gia đình ngày 28/8/2015, bao gồm có các thành viên thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ Lê Văn Ư và cụ Trương Thị L, các thành viên đều thống nhất để lại cho ông Lê Huỳnh Đ và bà Lê Thị T1 thửa đất nêu trên."

Điều luật áp dụng

Luật nội dung

Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015
khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015
khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015

Điểm đáng chú ý

Khi lập biên bản họp gia đình để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cần đảm bảo sự tham gia và chữ ký đầy đủ, chính xác của tất cả các đồng thừa kế để tránh rủi ro bị hủy giấy chứng nhận do giả mạo chữ ký. Thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bất động sản được quy định là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế nên các đương sự cần lưu ý thời hạn này khi thực hiện quyền khởi kiện. Khi các thành viên trong gia đình đã quản lý, xây dựng nhà cửa ổn định trên đất lâu dài, Tòa án thường xem xét giao hiện vật cho người đang quản lý và thanh toán giá trị chênh lệch bằng tiền thay vì xáo trộn hiện trạng sử dụng đất.

Bản án tương tự: Tòa xử thế nào?

Các Tòa án khi giải quyết tranh chấp về thừa kế và đất đai thường áp dụng quy định về thời hiệu khởi kiện chia di sản, xem xét tính hợp pháp của hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và ưu tiên chia hiện vật theo thực trạng quản lý ổn định.

Bản án 78 ngày 05/03/2024 – TAND cấp cao — Chấp nhận yêu cầu áp dụng thời hiệu khởi kiện chia di sản.
Bản án 384/2024/DS-PT ngày 24/07/2024 – TAND cấp cao — Xác định một phần còn thời hiệu, một phần hết thời hiệu và không hủy án sơ thẩm.
Bản án 42 ngày 23/01/2025 – TAND cấp cao — Xem xét hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không đảm bảo quy định.
Bản án 211/2024/DS-PT ngày 07/05/2024 – TAND cấp cao — Phân chia di sản bằng hiện vật trên cơ sở hiện trạng và thanh toán chênh lệch.

Hỏi – đáp

Thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế nhà đất là bao lâu theo quy định pháp luật?

Trong vụ này, Toà xác định thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia thừa kế đối với bất động sản là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế theo quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Biên bản họp gia đình phân chia di sản có chữ ký giả mạo thì giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có bị hủy không?

Trong vụ này, Toà xác định biên bản họp gia đình có chữ ký giả mạo của đồng thừa kế và có mâu thuẫn về thời gian so với ngày cấp giấy chứng nhận, nên tòa chấp nhận yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp.

Người thừa kế có thể kháng cáo đòi nhận phần di sản bằng đất khi đất đã được người khác quản lý ổn định lâu dài không?

Trong vụ này, Toà xác định yêu cầu đòi nhận di sản bằng hiện vật là đất không được chấp nhận vì các thửa đất đã được người khác quản lý ổn định hơn 30 năm, đã xây dựng công trình kiên cố và được thanh toán giá trị di sản thừa kế bằng tiền.

Thời hiệu mở thừa kế: vụ này khác gì các vụ cùng loại?

Phần di sản đã hết thời hiệu thuộc về người đang chiếm hữu; Tòa chỉ chia phần còn thời hiệu.
Giấy chứng nhận cấp dựa trên biên bản họp gia đình năm 2015 bị xem xét lại vì không đủ ý chí của các đồng thừa kế.
Người đòi chia bằng đất bị bác: đất đã được sử dụng ổn định hơn 30 năm, có công trình kiên cố, nên Tòa cho thanh toán bằng tiền.