01:10 | 29/04/2022 |

Nội dung tranh chấp: cụ A sinh sống như vợ chồng với cụ B vào năm 1960 tại miền nam Việt Nam không có đăng ký kết hôn. Đến năm 1963 cụ A có quan hệ tình cảm với cụ C. Cụ A và cụ B có 4 người con ruột và 1 người con nuôi là bà L được chứng nhận bởi phòng lục sự toà sơ thẩm Sài Gòn. Cụ A và cụ C có với nhau 5 người con ruột. Các cụ A; B; C chết không để lại di chúc. Bà L khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế.

a) Khái niệm diện thừa kế

Diện thừa kế chỉ chủ thể có quyền hưởng di sản thừa kế theo nguyên tắc Huyết thống; Hôn nhân và Nuôi dưỡng.

Diện thừa kế theo nguyên tắc huyết thống:

Diện thừa kế theo huyết thổng chỉ việc người hưởng di sản thừa kế có quan hệ huyết thống về trực hệ với người để lại di sản thừa kế được BLDS xếp vào hàng thừa kế.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 651 BLDS 2015 diện thừa kế theo huyết thống bao gồm cha đẻ, mẹ đẻ, con đẻ, của người chết đối với hàng thừa kế thứ nhất; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại đối với hàng thừa kế thứ hai; cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại đối với hàng thừa kế thứ ba.

Diện thừa thừa kế theo nguyên tắc hôn nhân

Diện thừa kế theo quan hệ hôn nhân chỉ việc vợ, chồng được quyền hưởng di sản của nhau sau khi vợ hoặc chồng qua đời. Quan hệ hôn nhân làm cơ sở phát sinh diện thừa kế hình thành trên hai cơ sở là hôn nhân thực tế và hôn nhân có đăng ký hợp pháp. Diện thừa kế là vợ, chồng được xếp vào hàng thừa kế thứ nhất quy định tại khoản 1 Điều 651 BLDS 2015.

Trong đó hôn nhân thực tế là việc nam, nữ sống chung với nhau như vợ chồng trước ngày 3/1/1987 mà không đăng ký kết hôn theo quy định tại điểm a khoản 3 Nghị quyết 35/2000/NQ-QH10: “Trong trường hợp quan hệ vợ chồng được xác lập trước ngày 03 tháng 01 năm 1987, ngày Luật hôn nhân và gia đình năm 1986 có hiệu lực mà chưa đăng ký kết hôn thì được khuyến khích đăng ký kết hôn; trong trường hợp có yêu cầu ly hôn thì được Toà án thụ lý giải quyết theo quy định về ly hôn của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000”.

Đối với diện thừa kế theo quan hệ hôn nhân có đăng ký hợp pháp là quan hệ vợ chồng có đăng ký hợp pháp theo luật hôn nhân và gia đình căn cứ khoản 1 Điều 31 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014: “Vợ, chồng có quyền thừa kế tài sản của nhau theo quy định của luật về thừa kế”.

Diện thừa kế theo nguyên tắc nuôi dưỡng

Diện thừ kế theo quan hệ nuôi dưỡng có đăng ký hợp pháp là việc cha mẹ nuôi và con nuôi hợp pháp được hưởng di sản thừa kế của nhau. Quan hệ cha me nuôi và con nuôi phải tuân thủ luật nuôi con nuôi con nuôi theo đó căn cứ khoản 2, 3 Điều 3 Luật nuôi con nuôi 2010: “Cha mẹ nuôi là người nhận con nuôi sau khi việc nuôi con nuôi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký. Con nuôi là người được nhận làm con nuôi sau khi việc nuôi con nuôi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký.”.

Diện thừa kế theo quan hệ nuôi dưỡng thực tế trường hợp phát sinh quyền giữa cha, mẹ nuôi và con nuôi theo điểm a Mục 6 Nghị quyết số 01/NQ-HĐTP ngày 20/1/1988 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Luật HN&GĐ năm 1986 quy định: “Những điều kiện về nuôi con nuôi đã được quy định trong các Điều 34, 35, 36, và 37 nhưng trước khi Luật này được ban hành thì những điều kiện đó chưa được quy định đầy đủ. Vì vậy, những việc nuôi con nuôi trước khi ban hành Luật mới vẫn có giá trị pháp lý, trừ những trường hợp nuôi con nuôi trái với mục đích xã hội của việc nuôi con nuôi (như: nuôi con nuôi để bóc lột sức lao động hoặc để dùng con nuôi vào những hoạt động xấu xa, phạm pháp). Nếu việc nuôi con nuôi trước đây chưa được ghi vào sổ hộ tịch nhưng việc nuôi con nuôi đã được mọi người công nhận và cha mẹ nuôi đã thực hiện nghĩa vụ với con nuôi thì việc nuôi con nuôi vẫn có những hậu quả pháp lý do luật định […]”.

b) Khái niệm hàng thừa kế

Hàng thừa kế là sự ưu tiên tuần tự theo quy định của pháp luật mà người thuộc các diện thừa kế được ưu tiên nhận di sản thừa kế do người chết để lại, theo đó người ở hàng thừa kế cao hơn sẽ được ưu tiên nhận di sản của người chết.

c) Diện thừa kế và hàng thừa kế theo hồ sơ vụ việc

Diện thừa kế và hàng thừa kế theo quan hệ hôn nhân thực tế của chồng là cụ A và vợ là cụ B và cụ C

Các bên tham gia tố tụng đã thừa nhận về việc cụ A và cụ B chung sống như vợ chồng trước ngày 3/1/1987 nên căn cứ điểm a khoản 3 Nghị quyết 35/2000/NQ-QH10: “Trong trường hợp quan hệ vợ chồng được xác lập trước ngày 03 tháng 01 năm 1987, ngày Luật hôn nhân và gia đình năm 1986 có hiệu lực mà chưa đăng ký kết hôn thì được khuyến khích đăng ký kết hôn; trong trường hợp có yêu cầu ly hôn thì được Toà án thụ lý giải quyết theo quy định về ly hôn của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000”. Như vậy cụ quan hệ giữa cụ A và cụ B là quan hệ hôn nhân thực tế được pháp luật thừa nhận.

Do cụ A chung sống như vợ chồng với cụ B đầu tiên nên cụ B được xem là vợ hợp pháp với cụ A. Đến năm 1963 cụ A có quan hệ tình cảm với cụ C nên căn cứ Điều 3, Luật HNGD 1959 không cho phép chế độ đa thê. Tuy nhiên, Luật HNGĐ 1959 chỉ có hiệu lực ở miền Bắc vào 13/1/1960. Còn cụ A và cụ C, cụ B sinh sống tại Miền Nam Việt Nam và do thời điểm đó quan hệ hôn nhân nhiều vợ, nhiều chồng vẫn còn tồn tại và được công nhận tại Miền nam Việt Nam. Nên cụ B và cụ C đều được công nhận là vợ hợp pháp của cụ A và được hưởng di sản thừa kế của nhau.

Căn cứ hồ sơ vụ án cụ Nguyễn A chết ngày 4/1/2002, cụ Trần Thị B chết ngày 22/8/2007 và cụ Nguyễn Thị C chết năm 2007. Nên cụ B và cụ C thuộc diện thừa kế theo quan hệ hôn nhân và được xếp vào hàng thừa kế thứ nhất của cụ A theo điểm a khoản 1 Điều 679 BLDS 1995 (luật có hiệu lực tại thời điểm mở thừa kế).

Diện thừa kế theo Huyết thống và nuôi dưỡng giữa con ruột, con nuôi của hai cụ Nguyễn A và Trần Thị B đối với cha, mẹ của mình.

Căn cứ vào hồ sơ vụ án cụ Nguyễn A và cụ Trần Thị B có 5 người con ruột. Từ năm 1951 cụ A và cụ B có nhận bà Nguyễn Thị Kim L làm con nuôi nhưng không đăng ký. Tại bút lục số 8 có tài liệu của Chánh lục sự Toà sơ thẩm Sài Gòn xác định bà C là con nuôi của cụ A và cụ B.

Căn cứ điểm a Mục 6 Nghị quyết số 01/NQ-HĐTP ngày 20/1/1988 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Luật Hôn nhân và gia đình năm 1986 quy định: “Những điều kiện về nuôi con nuôi đã được quy định trong các Điều 34, 35, 36, và 37 nhưng trước khi Luật này được ban hành thì những điều kiện đó chưa được quy định đầy đủ. Vì vậy, những việc nuôi con nuôi trước khi ban hành Luật mới vẫn có giá trị pháp lý, trừ những trường hợp nuôi con nuôi trái với mục đích xã hội của việc nuôi con nuôi (như: nuôi con nuôi để bóc lột sức lao động hoặc để dùng con nuôi vào những hoạt động xấu xa, phạm pháp). Nếu việc nuôi con nuôi trước đây chưa được ghi vào sổ hộ tịch nhưng việc nuôi con nuôi đã được mọi người công nhận và cha mẹ nuôi đã thực hiện nghĩa vụ với con nuôi thì việc nuôi con nuôi vẫn có những hậu quả pháp lý do luật định […]”.

Vì bà L được nhận nuôi vào 1951 trước thời điểm Luật hôn nhân và gia đình 1986 có hiệu lực tuy nhiên việc bà L là con nuôi của cụ A và cụ B đã được mọi người thừa nhận. Cụ A và cụ B đã thực hiện quyền của cha, mẹ để chăm sóc và nuôi dưỡng bà L nên bà L là con nuôi của cụ A và cụ B.

Vì cụ A chết năm 2002, cụ B chết năm 2007 căn cứ điểm a khoản 1 Điều 679 BLDS 1995 (luật có hiệu lực tại thời điểm cụ A chết) và điểm a khoản 1 Điều 676 BLDS 2005 (luật có hiệu lực tại thời điểm cụ B chết) thì các con ruột và con nuôi của 2 cụ thuộc hàng thừa kế thứ nhất.

Diện thừa kế theo Huyết thống và nuôi dưỡng giữa con ruột của hai cụ A và C đối với cha, mẹ của mình.

Căn cứ vào hồ sơ vụ án cụ C và cụ A có năm người con ruột. Những người con này đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất.

Xem thêm: BẢN ÁN 25/2019/DS-PT NGÀY 27/12/2019 VỀ TRANH CHẤP THỪA KẾ TÀI SẢN

https://tapchitoaan.vn/bai-viet/trao-doi-y-kien/toa-an-co-xac-dinh-thieu-di-san-thua-ke-hay-khong6131.html

TƯ VẤN PHÁP LUẬT DOANH NGHIỆP – LUẬT SƯ DOANH NGHIỆP

Posted: 21/05/2025

TƯ VẤN PHÁP LUẬT DOANH NGHIỆP – LUẬT SƯ DOANH NGHIỆP “Tư vấn pháp luật doanh nghiệp” đóng vai trò then chốt trong sự phát triển ổn định và bền vững của bất kỳ tổ chức kinh doanh nào tại Việt Nam. TỔNG QUAN VỀ TƯ VẤN PHÁP LUẬT DOANH NGHIỆP Trong bối …

>>> “TƯ VẤN PHÁP LUẬT DOANH NGHIỆP – LUẬT SƯ DOANH NGHIỆP”

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP BẤT ĐỘNG SẢN

Posted: 21/05/2025

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP BẤT ĐỘNG SẢN Luật sư cho doanh nghiệp bất động sản là người đồng hành không thể thiếu trong quá trình phát triển bền vững và tuân thủ pháp luật của các doanh nghiệp trong lĩnh vực bất động sản. 1. Tầm quan trọng của luật sư cho …

>>> “LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP BẤT ĐỘNG SẢN”

LUẬT SƯ DOANH NGHIỆP TẠI TP.HCM

Posted: 21/05/2025

LUẬT SƯ DOANH NGHIỆP TẠI TP.HCM Trong môi trường kinh doanh sôi động của TP.HCM, vai trò của luật sư doanh nghiệp tại tp.hcm ngày càng trở nên quan trọng đối với các doanh nghiệp mọi quy mô. Tầm quan trọng của luật sư doanh nghiệp tại TP.HCM TP.HCM là trung tâm kinh …

>>> “LUẬT SƯ DOANH NGHIỆP TẠI TP.HCM”

LUẬT SƯ CHO STARTUP: HƯỚNG DẪN PHÁP LÝ KHỞI NGHIỆP TOÀN DIỆN

Posted: 21/05/2025

LUẬT SƯ CHO STARTUP: HƯỚNG DẪN PHÁP LÝ KHỞI NGHIỆP TOÀN DIỆN Luật sư cho startup đóng vai trò thiết yếu trong hành trình khởi nghiệp, giúp doanh nghiệp mới tránh rủi ro pháp lý và tối ưu hóa cơ hội phát triển. 1. TẦM QUAN TRỌNG CỦA LUẬT SƯ CHO STARTUP Khi …

>>> “LUẬT SƯ CHO STARTUP: HƯỚNG DẪN PHÁP LÝ KHỞI NGHIỆP TOÀN DIỆN”

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG

Posted: 21/05/2025

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG Trong lĩnh vực xây dựng, vai trò của luật sư cho doanh nghiệp xây dựng là vô cùng quan trọng nhằm đảm bảo mọi hoạt động tuân thủ pháp luật, hạn chế rủi ro và tranh chấp pháp lý. TẠI SAO DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG CẦN …

>>> “LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG”

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP VỪA – GIẢI PHÁP PHÁP LÝ TOÀN DIỆN

Posted: 21/05/2025

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP VỪA – GIẢI PHÁP PHÁP LÝ TOÀN DIỆN Việc tìm kiếm luật sư cho doanh nghiệp vừa là bước đi chiến lược giúp các công ty quy mô trung bình phát triển bền vững và hợp pháp. TẠI SAO DOANH NGHIỆP VỪA CẦN LUẬT SƯ CHUYÊN NGHIỆP? Trong …

>>> “LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP VỪA – GIẢI PHÁP PHÁP LÝ TOÀN DIỆN”

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN: GIẢI PHÁP PHÁP LÝ TOÀN DIỆN

Posted: 21/05/2025

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN: GIẢI PHÁP PHÁP LÝ TOÀN DIỆN Việc thuê luật sư cho doanh nghiệp tư nhân ngày càng trở thành xu hướng cần thiết để đảm bảo tính hợp pháp trong mọi hoạt động kinh doanh và giảm thiểu rủi ro pháp lý. 1. TẠI SAO DOANH …

>>> “LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN: GIẢI PHÁP PHÁP LÝ TOÀN DIỆN”

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI

Posted: 21/05/2025

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò và giá trị mà một luật sư cho doanh nghiệp thương mại mang lại, từ đó đưa ra quyết định hợp tác chiến lược và hiệu quả hơn. Vai trò của luật sư cho doanh nghiệp …

>>> “LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI”

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT

Posted: 21/05/2025

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT Luật sư cho doanh nghiệp sản xuất đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ pháp lý, đảm bảo an toàn pháp luật và tối ưu hóa lợi ích kinh doanh. TẠI SAO DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT CẦN LUẬT SƯ? Doanh nghiệp sản xuất hoạt …

>>> “LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT”

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP NHỎ – HỖ TRỢ PHÁP LÝ TOÀN DIỆN CHO SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Posted: 21/05/2025

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP NHỎ – HỖ TRỢ PHÁP LÝ TOÀN DIỆN CHO SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò quan trọng của luật sư cho doanh nghiệp nhỏ trong việc bảo vệ quyền lợi và phát triển doanh nghiệp một cách bền vững. …

>>> “LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP NHỎ – HỖ TRỢ PHÁP LÝ TOÀN DIỆN CHO SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG”

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC

Posted: 21/05/2025

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC Luật sư cho doanh nghiệp nhà nước không chỉ đảm bảo tính pháp lý cho hoạt động kinh doanh mà còn góp phần định hướng chiến lược phát triển bền vững cho doanh nghiệp. Vai Trò Quan Trọng Của Luật Sư Trong Doanh Nghiệp Nhà Nước …

>>> “LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC”

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP LỚN – LUẬT SƯ DOANH NGHIỆP

Posted: 21/05/2025

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP LỚN – LUẬT SƯ DOANH NGHIỆP Trong bối cảnh pháp lý ngày càng phức tạp, vai trò của luật sư cho doanh nghiệp lớn trở nên thiết yếu hơn bao giờ hết trong việc đảm bảo tuân thủ pháp luật và chiến lược phát triển bền vững. 1. …

>>> “LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP LỚN – LUẬT SƯ DOANH NGHIỆP”

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP DỊCH VỤ

Posted: 21/05/2025

LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP DỊCH VỤ Luật sư cho doanh nghiệp dịch vụ là yếu tố then chốt giúp các tổ chức vận hành ổn định, tuân thủ pháp luật và phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh hiện đại. TẠI SAO DOANH NGHIỆP DỊCH VỤ CẦN LUẬT SƯ? Trong …

>>> “LUẬT SƯ CHO DOANH NGHIỆP DỊCH VỤ”