Đơn yêu cầu bắt giữ tàu là gì?

Đơn yêu cầu bắt giữ tàu là văn bản do người có quyền yêu cầu lập để đề nghị Tòa án ra quyết định áp dụng biện pháp bắt giữ tàu biển nhằm bảo đảm giải quyết một yêu cầu/hành vi tranh chấp hàng hải (thường là để bảo đảm thanh toán, bồi thường hoặc thực hiện nghĩa vụ liên quan đến tàu).

Khi nào nên nộp đơn yêu cầu bắt giữ tàu?

Bạn nên cân nhắc nộp đơn khi có căn cứ về yêu cầu hàng hải phát sinh và có rủi ro tàu rời cảng, chủ tàu tẩu tán tài sản hoặc việc thi hành nghĩa vụ sau này có thể gặp khó khăn. Thực tiễn thường nộp sớm khi xác định được lịch tàu cập/rời cảng.

Ai có quyền nộp đơn yêu cầu bắt giữ tàu?

Thông thường là chủ thể có “yêu cầu hàng hải” hoặc người đại diện hợp pháp của họ (ví dụ: chủ hàng, người bị thiệt hại, người cho thuê tàu, người cung ứng nhiên liệu/dịch vụ, doanh nghiệp có khoản phải thu liên quan đến khai thác tàu), tùy tính chất quan hệ và chứng cứ kèm theo.

Hồ sơ kèm theo đơn yêu cầu bắt giữ tàu thường gồm những gì?

Thông thường hồ sơ gồm: (i) đơn yêu cầu bắt giữ tàu; (ii) tài liệu chứng minh yêu cầu hàng hải (hợp đồng, vận đơn, hóa đơn, biên bản đối chiếu công nợ, thư khiếu nại, chứng từ tổn thất…); (iii) thông tin nhận dạng tàu (tên tàu, IMO, quốc tịch/đăng ký, cảng đang neo, đại lý tàu…); (iv) giấy tờ pháp lý của người yêu cầu (ĐKKD/CCCD, ủy quyền); và (v) tài liệu về biện pháp bảo đảm (nếu Tòa án yêu cầu).

Đơn yêu cầu bắt giữ tàu cần thể hiện những nội dung chính nào?

Đơn thường cần nêu: thông tin người yêu cầu và người bị yêu cầu (nếu xác định được); thông tin chi tiết về tàu; căn cứ phát sinh yêu cầu hàng hải; số tiền/giá trị nghĩa vụ yêu cầu bảo đảm; lý do cần bắt giữ khẩn cấp; đề nghị Tòa án ra quyết định bắt giữ; và danh mục tài liệu chứng cứ kèm theo.

Nộp đơn yêu cầu bắt giữ tàu ở đâu?

Thực tiễn thường nộp tại Tòa án có thẩm quyền theo nơi tàu đang neo đậu/đang hoạt động trong vùng nước cảng biển hoặc nơi có liên hệ thẩm quyền theo quy định tố tụng. Khi chuẩn bị nộp, cần xác định đúng địa điểm tàu và cơ quan có thẩm quyền để tránh chậm trễ.

Bắt giữ tàu có cần đặt tiền bảo đảm hoặc bảo lãnh không?

Trong nhiều trường hợp, Tòa án có thể yêu cầu người nộp đơn thực hiện biện pháp bảo đảm (đặt tiền, ký quỹ hoặc bảo lãnh) để phòng ngừa thiệt hại do việc bắt giữ không đúng. Mức và hình thức bảo đảm phụ thuộc hồ sơ, giá trị yêu cầu và đánh giá rủi ro của Tòa án.

Sau khi Tòa án ra quyết định bắt giữ tàu thì các bước tiếp theo là gì?

Sau khi có quyết định, cơ quan thi hành/đơn vị có trách nhiệm phối hợp sẽ tổ chức thực hiện bắt giữ tại cảng, thông báo cho các bên liên quan (cảng vụ, đại lý tàu…). Người yêu cầu thường cần tiếp tục hoàn thiện thủ tục khởi kiện/giải quyết tranh chấp theo đúng thời hạn và cung cấp bổ sung chứng cứ khi được yêu cầu.

Tàu có được thả (giải tỏa bắt giữ) không và bằng cách nào?

Tàu có thể được thả khi căn cứ bắt giữ không còn, khi các bên đạt thỏa thuận, khi người bị yêu cầu cung cấp bảo đảm thay thế (ví dụ bảo lãnh/đặt tiền theo yêu cầu), hoặc theo quyết định của Tòa án. Thực tiễn thường tập trung vào cơ chế bảo đảm thay thế để giảm thiệt hại do tàu nằm chờ.

Rủi ro thường gặp khi lập và nộp đơn yêu cầu bắt giữ tàu là gì?

Các rủi ro hay gặp gồm: xác định sai thẩm quyền nộp đơn; chứng cứ về yêu cầu hàng hải chưa đủ mạnh; thông tin nhận dạng tàu không chính xác (tên tàu/IMO/cảng); chậm trễ khiến tàu rời cảng; và nguy cơ phát sinh trách nhiệm bồi thường nếu yêu cầu bắt giữ bị xác định là không có căn cứ. Vì vậy cần chuẩn bị hồ sơ chặt chẽ và chiến lược thời điểm nộp phù hợp lịch tàu.

Luật Hàng hải · 19.12.2025

ĐƠN YÊU CẦU BẮT GIỮ TÀU: HỒ SƠ & THỦ TỤC

ĐƠN YÊU CẦU BẮT GIỮ TÀU Tài liệu này giúp bạn hiểu và soạn đúng đơn yêu cầu bắt giữ tàu theo pháp luật hàng hải và tố tụng dân sự Việt Nam: thẩm quyền, hồ sơ chứng cứ, bảo đảm tài chính, lệ phí và các bước triển khai để “giữ” con tàu đúng quy trình. 1) “Bắt giữ tàu biển” là gì và…

Luật sư UnilawThời gian đọc: 10 phút

Bởi Luật sư Nguyễn Như Hải – Công ty Luật UniLaw

ĐƠN YÊU CẦU BẮT GIỮ TÀU

Tài liệu này giúp bạn hiểu và soạn đúng đơn yêu cầu bắt giữ tàu theo pháp luật hàng hải và tố tụng dân sự Việt Nam: thẩm quyền, hồ sơ chứng cứ, bảo đảm tài chính, lệ phí và các bước triển khai để “giữ” con tàu đúng quy trình.

1) “Bắt giữ tàu biển” là gì và dùng khi nào?

Trong pháp luật hàng hải, bắt giữ tàu biển được hiểu là việc không cho phép tàu biển di chuyển hoặc hạn chế di chuyển tàu biển bằng quyết định của Tòa án, nhằm bảo đảm cho các mục tiêu như: bảo đảm giải quyết khiếu nại hàng hải, áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, thi hành án dân sự, hoặc thực hiện tương trợ tư pháp.

Vì vậy, khi cân nhắc sử dụngđơn yêu cầu bắt giữ tàu, bạn cần xác định rõ “mục đích” thuộc nhóm nào ở trên để đi đúng nhánh thủ tục. Trường hợp phổ biến nhất trong thực tiễn thương mại là “bắt giữ tàu để bảo đảm giải quyết khiếu nại hàng hải”, hoặc “bắt giữ tàu như một biện pháp khẩn cấp tạm thời” trong quá trình Tòa án đang thụ lý vụ án dân sự.

2) Thẩm quyền Tòa án: nộp đơn ở đâu để không bị trễ nhịp?

Về nguyên tắc, Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi có cảng (hoặc bến cảng) mà tàu đang hoạt động hàng hải là nơi có thẩm quyền ra quyết định bắt giữ tàu biển.

Ngoài ra, nếu bạn xin áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời bắt giữ tàu trong bối cảnh vụ án đang được Tòa án giải quyết hoặc tranh chấp đang do Hội đồng Trọng tài thụ lý, thì thẩm quyền áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời cũng được luật hàng hải ghi nhận theo hướng gắn với Tòa án đang giải quyết vụ việc/trọng tài (để ban hành quyết định bắt giữ).

Bắt giữ & cảnglà mối quan hệ “điểm chạm thực địa”: tàu đang ở đâu (cảng/bến nào), thì thẩm quyền Tòa án thường “đi theo” địa bàn đó. Nếu xác định sai địa bàn, bạn có thể mất thời gian chuyển hồ sơ trong khi tàu có thể rời cảng.

3) Điều kiện áp dụng khi là “biện pháp khẩn cấp tạm thời” trong vụ án dân sự

Trong tố tụng dân sự, Tòa án quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời bắt giữ tàu biển trong một số tình huống điển hình: tàu bị yêu cầu bắt giữ để bảo đảm giải quyết khiếu nại hàng hải khi người yêu cầu đã khởi kiện vụ án tại Tòa án; hoặc khi chủ tàu/người thuê tàu/người khai thác tàu là người có nghĩa vụ về tài sản trong vụ án và vẫn giữ tư cách đó tại thời điểm áp dụng; hoặc tranh chấp liên quan thế chấp tàu biển; hoặc tranh chấp về quyền sở hữu/quyền chiếm hữu tàu.

Điểm cần chú ý: pháp luật tố tụng cũng nhấn mạnh rằng trình tự, thủ tục bắt giữ tàu biển sẽ áp dụng theo pháp luật chuyên ngành về bắt giữ tàu biển. Nói cách khác, khi bạn làmđơn yêu cầu bắt giữ tàutheo hướng “khẩn cấp tạm thời”, bạn vẫn phải chuẩn bị bộ hồ sơ và nghĩa vụ tài chính theo các điều khoản bắt giữ tàu biển trong luật hàng hải.

4) Nội dung của đơn: viết gì để Tòa “ra quyết định được ngay”?

Với nhánh biện pháp khẩn cấp tạm thời, người yêu cầu phải làm đơn gửi Tòa án và đơn cần có các nội dung chính như: ngày tháng năm; thông tin người yêu cầu (tên, địa chỉ, điện thoại/email…); thông tin người bị yêu cầu; tóm tắt tranh chấp/hành vi xâm phạm; lý do cần áp dụng biện pháp; biện pháp cần áp dụng và yêu cầu cụ thể.

Để áp dụng vào thực tế hàng hải, cấu trúc nội dung nên được “hàng hải hóa” ở mức tối đa, ví dụ:

Phần thông tin tàu: tên tàu, IMO (nếu có), quốc tịch/cờ, vị trí hiện tại (cảng/bến), đại lý, ETA/ETD dự kiến.
Phần khiếu nại hàng hải / căn cứ yêu cầu: mô tả khoản nợ/khiếu nại, nguồn phát sinh (hợp đồng vận chuyển, cước, phụ phí, tổn thất…), mốc thời gian, chứng cứ kèm theo.
Phần rủi ro “tàu rời cảng”: nêu rõ lý do cấp thiết và nguy cơ thiệt hại nếu không áp dụng ngay (mất khả năng bảo đảm, khó thi hành…).
Phần yêu cầu Tòa án: đề nghị ra quyết định bắt giữ tàu, chỉ định cơ quan/đầu mối nhận quyết định để tổ chức thực hiện theo quy định.

Lưu ý quan trọng: luật hàng hải yêu cầu khi đề nghị bắt giữ hoặc thả tàu, người đề nghị phải gửi đơn kèm tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu là có căn cứ, hợp pháp. Đây là “xương sống” củađơn yêu cầu bắt giữ tàu: không có chứng cứ đủ lực, Tòa án rất khó ra quyết định vì rủi ro bắt giữ sai.

5) Hồ sơ chứng cứ kèm theo: chuẩn bị theo “checklist”

Từ yêu cầu của luật hàng hải về tài liệu/chứng cứ kèm theo, bộ hồ sơ thường cần (tùy vụ việc):

Hợp đồng/hóa đơn/các thỏa thuận phát sinh nghĩa vụ; chứng từ vận tải (vận đơn/chứng từ giao nhận); thông báo nợ, đối soát công nợ (nếu có).
Chứng cứ về con tàu và vị trí tàu: thông tin cảng/bến đang hoạt động; dữ liệu lịch trình; thông tin đại lý.
Tài liệu chứng minh tư cách chủ thể: đăng ký doanh nghiệp; giấy ủy quyền; tài liệu chứng minh quyền khởi kiện/yêu cầu.
Bản tính chi tiết giá trị yêu cầu (gốc, lãi, phí…), và giải trình về nguy cơ thiệt hại nếu tàu rời đi.

Nếu chứng cứ bằng tiếng nước ngoài, luật hàng hải yêu cầu phải kèm bản dịch tiếng Việt và được chứng thực hợp pháp theo quy định; các giấy tờ do cơ quan nước ngoài lập/cấp/xác nhận có thể phải hợp pháp hóa lãnh sự (trừ trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế). Đây là lỗi kỹ thuật hay gặp khiến hồ sơ bị “chậm nhịp”.

6) Nghĩa vụ tài chính: bảo đảm + lệ phí (đúng hạn 48 giờ)

Một điểm rất đặc thù của cơ chế bắt giữ tàu biển là nghĩa vụ bảo đảm tài chính của người yêu cầu. Theo luật, người yêu cầu bắt giữ tàu biển phải thực hiện biện pháp bảo đảm tài chính theo một hoặc cả hai hình thức: nộp chứng từ bảo lãnh (ngân hàng/tổ chức tín dụng hoặc chủ thể khác), hoặc gửi tiền/giấy tờ có giá vào tài khoản phong tỏa theo quyết định của Tòa án.

Thời hạn thực hiện nghĩa vụ bảo đảm này được luật ấn định rất ngắn: chậm nhất 48 giờ kể từ thời điểm nhận được quyết định buộc thực hiện biện pháp bảo đảm tài chính của Tòa án. Đồng thời, giá trị bảo đảm do Tòa án ấn định tương đương với tổn thất/thiệt hại có thể phát sinh do hậu quả của việc yêu cầu bắt giữ tàu biển không đúng.

Bên cạnh đó là lệ phí bắt giữ tàu biển: người yêu cầu phải nộp lệ phí theo quy định và nộp cho Tòa án có thẩm quyền trong thời hạn 48 giờ kể từ thời điểm Tòa án yêu cầu nộp lệ phí.

Trong thực hành, bạn nên chuẩn bị sẵn “phương án bảo đảm” trước khi nộpđơn yêu cầu bắt giữ tàu, bởi chỉ cần chậm bảo đảm/lệ phí, hiệu lực triển khai quyết định bắt giữ có thể bị ảnh hưởng, làm mất cơ hội “giữ tàu tại cảng”.

7) Quy trình triển khai sau khi Tòa ra quyết định: ai nhận, ai làm gì?

Luật hàng hải quy định quyết định bắt giữ tàu biển của Tòa án được giao cho cảng vụ 02 bản: một bản để thực hiện và một bản để cảng vụ giao cho thuyền trưởng tàu bị bắt giữ để thực hiện.

Về phía người yêu cầu, việc “đúng quy trình” không chỉ nằm ở lá đơn mà còn ở việc phối hợp kịp thời để quyết định được thực thi ngay trong thực địa (cảng vụ – thuyền trưởng – đại lý). Đây là lý do thực tiễn vì sao nhiều doanh nghiệp tìm đến cụm dịch vụ “luật sư hàng hải, luật hàng hải, công ty luật hàng hải” khi xử lý tình huống tàu sắp rời cảng: không chỉ soạn đơn, mà còn tổ chức vận hành hồ sơ – tài chính – đầu mối thực thi trong khung thời gian rất ngắn.

8) Thả tàu và rủi ro “bắt giữ sai”: cần dự liệu ngay từ khi soạn đơn

Luật hàng hải cũng dự liệu cơ chế thả tàu: tàu được thả khi chủ tàu/người thuê tàu/người khai thác tàu thực hiện biện pháp bảo đảm thay thế hoặc thanh toán đủ khoản nợ và chi phí liên quan; hoặc khi quyết định bắt giữ bị hủy; hoặc khi hết thời hạn bắt giữ theo quyết định.

Điểm đáng chú ý là khi không thỏa thuận được mức độ và hình thức bảo đảm thay thế, Tòa án quyết định nhưng không vượt quá giá trị tàu bị bắt giữ. Vì vậy, nếu bạn là bên yêu cầu, chiến lược chứng cứ và định lượng yêu cầu ngay từ đầu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến “khả năng giữ tàu” và phương án thương lượng thả tàu.

Ngược lại, do cơ chế bảo đảm của người yêu cầu được thiết kế để bù đắp thiệt hại có thể phát sinh nếu yêu cầu bắt giữ không đúng, bạn cần đặc biệt thận trọng với chất lượng chứng cứ và căn cứ pháp lý của hồ sơ.

9) Mẫu khung nội dung: gợi ý dàn ý soạn đơn (tham khảo)

Dưới đây là dàn ý thực hành (tùy chỉnh theo vụ việc) để bạn triển khaiđơn yêu cầu bắt giữ tàu:

(1) Phần mở đầu: Kính gửi TAND cấp tỉnh có thẩm quyền (nêu địa bàn cảng/bến tàu đang hoạt động).
(2) Thông tin người yêu cầu: pháp nhân/cá nhân; địa chỉ; liên hệ; đại diện; ủy quyền.
(3) Thông tin người bị yêu cầu: chủ tàu/người thuê tàu/người khai thác tàu; địa chỉ/đại lý.
(4) Thông tin tàu: tên tàu, IMO, quốc tịch; vị trí cảng/bến; lịch trình.
(5) Tóm tắt tranh chấp/khiếu nại: căn cứ phát sinh; số tiền; thời hạn; vi phạm; chứng cứ.
(6) Lý do cần bắt giữ: nguy cơ tàu rời cảng; nguy cơ tẩu tán; khó thi hành; tính cấp bách.
(7) Yêu cầu Tòa án: ra quyết định bắt giữ; các đề nghị về tổ chức thực hiện; cam kết nộp bảo đảm tài chính và lệ phí theo yêu cầu của Tòa án trong thời hạn luật định.
(8) Danh mục tài liệu kèm theo: liệt kê từng chứng cứ; bản dịch/chứng thực/hợp pháp hóa (nếu có).

Kết luận

Đơn yêu cầu bắt giữ tàu là một công cụ pháp lý mạnh nhưng đòi hỏi “đúng thẩm quyền – đủ chứng cứ – kịp bảo đảm tài chính – nộp lệ phí đúng hạn” để Tòa án có thể ra quyết định và quyết định được thực thi ngay tại cảng. Trước khi nộp đơn, hãy rà soát kỹ căn cứ áp dụng (hàng hải hay biện pháp khẩn cấp tạm thời), chuẩn hóa chứng cứ (dịch/chứng thực/hợp pháp hóa nếu cần), và chuẩn bị sẵn phương án bảo đảm để không bỏ lỡ thời điểm tàu còn đang ở trong vùng cảng/bến.

Source note: This article is grounded in the project’s uploaded legal materials on ship arrest and civil procedure.

Ứng dụng thực tiễn pháp luật

Đọc tiếp về bắt giữ tàu và bảo lãnh

Cùng mảng việc với bài này, Unilaw còn các bài sau:

Xem đầy đủ 9 bài trong mục Bắt giữ tàu & bảo lãnh.

Bài trên nêu quy định chung. Khi đã thành tranh chấp thật — hàng hư hỏng, tàu bị bắt giữ, bảo hiểm từ chối bồi thường — xem toàn bộ đầu việc Unilaw nhận cùng bản án thật tại trang luật sư tranh tụng hàng hải, hoặc gọi 091 2266 811 để nghe đánh giá sơ bộ.