Điều khoản đàm phán riêng trong hợp đồng bảo hiểm là gì?

Điều khoản đàm phán riêng là những nội dung trong hợp đồng bảo hiểm được hai bên (bên mua/bên được bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm) trao đổi, thống nhất cụ thể theo nhu cầu thực tế, thay vì áp dụng máy móc theo điều kiện/điều khoản tiêu chuẩn in sẵn. Đây thường là các thỏa thuận điều chỉnh phạm vi bảo hiểm, số tiền bảo hiểm, khấu trừ, loại trừ, điều kiện bồi thường hoặc quy trình giải quyết khiếu nại.

Điều khoản đàm phán riêng khác gì so với điều khoản in sẵn (điều khoản tiêu chuẩn) của bảo hiểm?

Điều khoản in sẵn (tiêu chuẩn) là nội dung do doanh nghiệp bảo hiểm soạn sẵn để áp dụng hàng loạt. Trong khi đó, điều khoản đàm phán riêng được điều chỉnh theo từng hợp đồng, phản ánh ý chí thống nhất của các bên cho một tình huống cụ thể. Về giá trị áp dụng, điều khoản đàm phán riêng thường được ưu tiên nếu có mâu thuẫn với điều khoản tiêu chuẩn, miễn là không trái pháp luật và không vi phạm điều kiện có hiệu lực.

Điều khoản đàm phán riêng có phải luôn có hiệu lực cao hơn quy tắc/điều khoản bảo hiểm không?

Không phải lúc nào cũng “cao hơn” mọi tài liệu khác, nhưng trong thực tiễn giải thích hợp đồng, điều khoản đàm phán riêng thường được ưu tiên áp dụng khi xung đột với điều khoản tiêu chuẩn, vì thể hiện thỏa thuận cụ thể và trực tiếp của các bên. Tuy nhiên, điều khoản đàm phán riêng vẫn có thể bị vô hiệu nếu trái quy định bắt buộc của pháp luật, trái đạo đức xã hội, hoặc vi phạm điều kiện có hiệu lực của giao dịch.

Những nội dung nào trong bảo hiểm thường được đàm phán riêng nhiều nhất?

Các nhóm nội dung hay đàm phán riêng gồm: (1) phạm vi bảo hiểm và các rủi ro được bảo hiểm; (2) điều khoản loại trừ/loại trừ mở rộng; (3) mức khấu trừ (miễn thường) và phương pháp khấu trừ; (4) giới hạn trách nhiệm/giới hạn bồi thường theo sự kiện hoặc theo hạng mục; (5) cách xác định giá trị bồi thường (giá trị thực tế, thay thế, hay theo thỏa thuận); (6) nghĩa vụ thông báo rủi ro, thời hạn thông báo tổn thất; (7) quy trình giám định, lựa chọn đơn vị giám định và chi phí; (8) điều khoản đồng bảo hiểm hoặc bảo hiểm trùng.

Làm sao để chứng minh một điều khoản là “đàm phán riêng” chứ không phải điều khoản in sẵn?

Bạn nên có dấu vết rõ ràng về quá trình thương lượng và sự đồng thuận: email trao đổi, biên bản làm việc, phụ lục/hợp đồng sửa đổi ghi nhận nội dung thay đổi, bản chào/đề xuất bảo hiểm có ghi điều kiện đặc biệt, hoặc nội dung thể hiện rõ việc điều khoản được sửa theo yêu cầu của bên mua. Cách trình bày tốt nhất là đưa vào “điều khoản đặc biệt”, “endorsement/phụ lục”, có ngày tháng, ký xác nhận và đóng dấu (nếu có).

Nếu điều khoản đàm phán riêng mâu thuẫn với điều khoản tiêu chuẩn thì áp dụng điều khoản nào?

Thông thường sẽ ưu tiên điều khoản đàm phán riêng vì đây là thỏa thuận cụ thể cho hợp đồng đó. Tuy vậy, cần kiểm tra: (1) điều khoản đàm phán riêng có được thể hiện bằng văn bản và là một phần của hợp đồng/phụ lục hay không; (2) có trái quy định pháp luật bắt buộc hay không; (3) nội dung có rõ ràng, có định nghĩa thuật ngữ và có thể áp dụng được hay không. Nếu điều khoản vẫn mơ hồ, nguyên tắc giải thích hợp đồng có thể được áp dụng để bảo vệ bên yếu thế trong quan hệ hợp đồng.

Điều khoản đàm phán riêng có thể bị vô hiệu không? Trường hợp nào hay gặp?

Có. Điều khoản đàm phán riêng có thể bị vô hiệu toàn bộ hoặc vô hiệu từng phần nếu vi phạm điều kiện có hiệu lực của giao dịch hoặc trái quy định bắt buộc. Các tình huống hay gặp: (1) thỏa thuận loại trừ/giới hạn trách nhiệm theo cách trái quy định bảo vệ bên mua; (2) nội dung làm mất đi mục đích chính của hợp đồng bảo hiểm một cách bất hợp lý; (3) điều khoản vi phạm nguyên tắc minh bạch, gây nhầm lẫn nghiêm trọng; (4) thỏa thuận gian dối nhằm trục lợi bảo hiểm.

Đàm phán riêng có làm tăng phí bảo hiểm không?

Có thể tăng hoặc giảm tùy nội dung. Nếu đàm phán mở rộng phạm vi bảo hiểm, tăng số tiền bảo hiểm, giảm loại trừ, giảm khấu trừ, hoặc bổ sung quyền lợi, phí thường tăng. Ngược lại, nếu tăng mức khấu trừ, thu hẹp phạm vi bảo hiểm, bổ sung điều kiện an toàn/quản trị rủi ro, hoặc áp dụng giới hạn bồi thường chặt hơn, phí có thể giảm. Quan trọng là yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm thể hiện rõ thay đổi phí và căn cứ tính phí trong chào phí/phụ lục.

Khi ký hợp đồng bảo hiểm, nên ghi điều khoản đàm phán riêng ở đâu để tránh tranh chấp?

Cách an toàn nhất là ghi nhận điều khoản đàm phán riêng trong phụ lục/điều khoản bổ sung (endorsement) và nêu rõ thứ tự ưu tiên áp dụng giữa: hợp đồng/giấy chứng nhận, phụ lục điều khoản đặc biệt, quy tắc/điều khoản tiêu chuẩn. Đồng thời, cần mô tả cụ thể nội dung sửa đổi (thay thế điều khoản nào, sửa câu nào, áp dụng cho hạng mục nào), có thời điểm hiệu lực, và có chữ ký/đóng dấu theo thông lệ của các bên.

Nếu xảy ra tổn thất, điều khoản đàm phán riêng ảnh hưởng thế nào đến việc bồi thường?

Điều khoản đàm phán riêng có thể quyết định trực tiếp việc có được chi trả hay không và mức chi trả. Ví dụ: mở rộng phạm vi rủi ro giúp đủ điều kiện bồi thường; quy định về phương pháp định giá (giá trị thay thế/giá trị thực tế) ảnh hưởng số tiền bồi thường; mức khấu trừ và giới hạn trách nhiệm làm thay đổi số tiền thực nhận; quy trình thông báo/giám định nếu được đàm phán rõ sẽ giảm rủi ro bị từ chối do sai thủ tục. Vì vậy, khi yêu cầu bồi thường cần đối chiếu cả hợp đồng chính lẫn phụ lục điều khoản đặc biệt.

Luật Bảo hiểm · 29.12.2025

ĐIỀU KHOẢN ĐÀM PHÁN RIÊNG TRONG HỢP ĐỒNG BẢO HIỂM

Bài viết phân tích toàn diện vềđiều khoản thỏa thuận cá biệt, làm rõ bản chất pháp lý, căn cứ luật định, giá trị áp dụng trong thực tiễn và các lưu ý quan trọng khi sử dụng trong quan hệ bảo hiểm. H1 ĐIỀU KHOẢN ĐÀM PHÁN RIÊNG INTRO Trong thực tiễn giao kết hợp đồng bảo hiểm, bên…

Luật sư UnilawThời gian đọc: 7 phút

Bởi Luật sư Nguyễn Như Hải – Công ty Luật UniLaw

Bài viết phân tích toàn diện vềđiều khoản thỏa thuận cá biệt, làm rõ bản chất pháp lý, căn cứ luật định,
giá trị áp dụng trong thực tiễn và các lưu ý quan trọng khi sử dụng trong quan hệ bảo hiểm.

ĐIỀU KHOẢN ĐÀM PHÁN RIÊNG

INTRO

Trong thực tiễn giao kết hợp đồng bảo hiểm, bên cạnh các điều khoản tiêu chuẩn do doanh nghiệp bảo hiểm soạn sẵn,
ngày càng xuất hiện nhu cầu thỏa thuận những nội dung mang tính cá biệt, phù hợp với đặc thù rủi ro, giá trị tài sản
hoặc vị thế đàm phán của từng bên. Những thỏa thuận này được thể hiện dưới dạngđiều khoản thỏa thuận cá biệt,
đóng vai trò quan trọng trong việc phân bổ quyền và nghĩa vụ một cách linh hoạt, công bằng và minh bạch.

1. Khái niệm điều khoản đàm phán riêng

điều khoản thỏa thuận cá biệtlà điều khoản được các bên trực tiếp thỏa thuận,
thương lượng và thống nhất trước khi ký kết hợp đồng, không phải là điều khoản in sẵn
được áp dụng chung cho mọi khách hàng. Khác với điều khoản mẫu, nội dung này phản ánh
ý chí thực sự của các bên và thường được điều chỉnh theo từng giao dịch cụ thể.

Trong lĩnh vực bảo hiểm, điều khoản này thường liên quan đến phạm vi bảo hiểm,
mức khấu trừ, cách xác định tổn thất, điều kiện bồi thường hoặc các nghĩa vụ bổ sung
của bên mua và doanh nghiệp bảo hiểm.

1.1. Dấu hiệu nhận diện điều khoản đàm phán riêng

Được ghi nhận rõ ràng trong hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng.
Có nội dung khác biệt so với quy tắc, điều kiện tiêu chuẩn.
Thể hiện kết quả của quá trình thương lượng thực tế.
Chỉ áp dụng cho một hoặc một nhóm đối tượng xác định.

2. Căn cứ pháp lý điều chỉnh điều khoản đàm phán riêng

Bộ luật Dân sự 2015 khẳng định nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận
của các bên trong giao dịch dân sự, miễn là không vi phạm điều cấm của luật,
không trái đạo đức xã hội. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng cho sự tồn tại
và hiệu lực củađiều khoản thỏa thuận cá biệt.

Trong lĩnh vực bảo hiểm, Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định quyền thỏa thuận
của các bên về nội dung hợp đồng, đồng thời đặt ra nghĩa vụ minh bạch,
giải thích rõ ràng đối với các điều khoản có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi
của bên mua bảo hiểm.

2.1. Nguyên tắc ưu tiên áp dụng

Về mặt pháp lý, khi có sự khác biệt giữa điều khoản thỏa thuận cá biệt và điều khoản tiêu chuẩn,
nếu điều khoản đàm phán riêng được xác lập hợp pháp, rõ ràng và không trái quy định bắt buộc,
thì sẽ được ưu tiên áp dụng. Nguyên tắc này nhằm bảo vệ ý chí thực sự của các bên
và hạn chế việc áp đặt đơn phương.

3. Giá trị pháp lý của điều khoản đàm phán riêng

điều khoản thỏa thuận cá biệtcó giá trị pháp lý tương đương với các điều khoản khác trong hợp đồng,
nếu đáp ứng đủ điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự. Trong nhiều trường hợp,
đây còn là căn cứ then chốt để xác định trách nhiệm bồi thường khi xảy ra tranh chấp.

Tòa án và Trọng tài thường đánh giá cao các điều khoản được đàm phán rõ ràng,
có chứng cứ về quá trình thương lượng, bởi chúng phản ánh sự cân bằng lợi ích
và giảm thiểu rủi ro giải thích bất lợi cho bên yếu thế.

3.1. So sánh với điều khoản tiêu chuẩn

Tiêu chí	Điều khoản tiêu chuẩn	điều khoản thỏa thuận cá biệt
Cách hình thành	Soạn sẵn	Thương lượng
Phạm vi áp dụng	Chung	Cụ thể
Mức độ linh hoạt	Thấp	Cao

4. Ứng dụng điều khoản đàm phán riêng trong bảo hiểm

Trong thực tiễn,điều khoản thỏa thuận cá biệtthường được sử dụng
đối với các hợp đồng bảo hiểm có giá trị lớn, rủi ro phức tạp hoặc liên quan
đến hoạt động kinh doanh đặc thù như vận tải, xây dựng, năng lượng.

Các bên có thể thỏa thuận riêng về phương pháp xác định tổn thất,
thời hạn thông báo sự kiện bảo hiểm, hoặc cơ chế giải quyết tranh chấp.
Những nội dung này giúp hợp đồng phản ánh đúng nhu cầu thực tế,
thay vì áp dụng cứng nhắc theo mẫu chung.

LƯU Ý: CHỈ XUẤT HIỆN 1 LẦN

Việc ghi nhận điều khoản này trongHợp đồng bảo hiểmcần được thực hiện
minh bạch, dễ nhận biết, tránh việc ẩn giấu hoặc diễn đạt mơ hồ gây bất lợi
cho bên mua bảo hiểm.

5. Rủi ro pháp lý và lưu ý khi soạn thảo

Mặc dù mang lại sự linh hoạt,điều khoản thỏa thuận cá biệtcũng tiềm ẩn
rủi ro nếu được soạn thảo không rõ ràng hoặc vượt quá giới hạn pháp luật cho phép.
Các rủi ro thường gặp bao gồm nguy cơ bị tuyên vô hiệu,
khó chứng minh ý chí thỏa thuận hoặc bị giải thích bất lợi khi tranh chấp.

5.1. Các lưu ý quan trọng

Thể hiện bằng văn bản, tránh thỏa thuận miệng.
Diễn đạt rõ ràng, cụ thể, tránh thuật ngữ mơ hồ.
Không trái quy định bắt buộc của pháp luật.
Đảm bảo bên mua được giải thích đầy đủ nội dung.

6. Vai trò của điều khoản đàm phán riêng trong giải quyết tranh chấp

Khi phát sinh tranh chấp,điều khoản thỏa thuận cá biệtthường là căn cứ
quan trọng để cơ quan giải quyết xác định phạm vi trách nhiệm của các bên.
Nếu điều khoản được thiết lập hợp pháp và có chứng cứ rõ ràng,
khả năng được công nhận và áp dụng là rất cao.

Pháp luật và thực tiễn xét xử đều có xu hướng bảo vệ thỏa thuận
thể hiện đúng ý chí của các bên, đặc biệt trong bối cảnh
Luật bảo hiểm đề cao tính minh bạch và công bằng trong giao kết hợp đồng.

KẾT BÀI

Kết luận

điều khoản thỏa thuận cá biệtlà công cụ pháp lý quan trọng,
giúp cá nhân và doanh nghiệp chủ động quản trị rủi ro,
bảo vệ quyền lợi và nâng cao tính linh hoạt trong giao kết hợp đồng bảo hiểm.
Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, việc soạn thảo và áp dụng cần tuân thủ chặt chẽ
căn cứ pháp lý và thực tiễn.

Người đọc có thể tiếp tục tìm hiểu các tình huống hỏi – đáp
và ứng dụng thực tiễn của điều khoản này trong các bài phân tích chuyên sâu tiếp theo.

Đọc tiếp về hợp đồng bảo hiểm

Cùng mảng việc với bài này, Unilaw còn các bài sau:

Xem đầy đủ 31 bài trong mục Hợp đồng bảo hiểm. Cần nhìn tổng thể trước khi vào chi tiết, đọc tư vấn luật bảo hiểm: bị từ chối chi trả, giảm bồi thường thì làm gì.

Bài trên nêu quy định chung. Nếu anh/chị đang bị từ chối bồi thường hoặc vướng điều khoản loại trừ — xem luật sư bảo hiểm của Unilaw, hoặc gọi 0912266811 để nghe đánh giá sơ bộ và biết trước mức phí.