GIAO DỊCH DÂN SỰ VÔ HIỆU DO GIẢ TẠO

16:49 | |

Giả tạo trong giao kết hợp đồng khá phổ biến. BLDS 2015 hoặc 2005 đều quy định rằng giao dịch giả tạo vô hiệu. Chúng ta hãy tìm hiểu về khái niệm giả tạo, che giấu, các thức tạo ra giao dịch giả tạo, việc che giấu giao dịch khác hay trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba.

Điều 124 BLDS 2015 hoặc Điều 129 BLDS 2005 đều có quy định về giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo: “1. Khi các bên xác lập giao dịch dân sự một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác thì giao dịch dân sự giả tạo vô hiệu, còn giao dịch dân sự bị che giấu vẫn có hiệu lực, trừ trường hợp giao dịch đó cũng vô hiệu theo quy định của Bộ luật này hoặc luật khác có liên quan. 2. Trường hợp xác lập giao dịch dân sự giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba thì giao dịch dân sự đó vô hiệu”.

Ý chí của các bên trong giao dịch giả tạo

Trong xác lập giao dịch, các bên đều mong muốn tạo ra giao dịch giả tạo. Nếu chỉ có một bên mong muốn tạo ra giao dịch giả tạo, trong khi bên khác không cố ý, thì có thể rơi vào trường hợp giao dịch vô hiệu do nhầm lẫn hoặc bị lừa dối.

Ví dụ trong bản án số 32/2018/DS-PT ngày 13/4/2018 của Tòa án nhân dân Bình Phước: Như vậy, tại thời điểm xác lập hợp đồng CN.QSDĐ giữa anh Mai Tường T và bà Phạm Thị H, ý chí của các bên là để đảm bảo cho hợp đồng vay tài sản. Đối chiếu vào quy định tại Điều 318 Bộ luật dân sự 2005 qui định: Biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự gồm: “Cầm cố tài sản; thế chấp tài sản; đặt cọc; ký cược; ký quỹ; bảo lãnh và tín chấp; cầm giữ tài sản”; không có biện pháp lập hợp đồng chuyển nhượng để đảm bảo cho việc thực hiện nghĩa vụ dân sự, Điều 292 Bộ luật dân sự 2015 cũng không có biện pháp này. Do đó, thỏa thuận lập hợp đồng chuyển nhượng để đảm bảo cho việc thực hiện nghĩa vụ này của cả hai bên đương sự là không phù hợp với quy định của pháp luật. Tuy, ý chí của các bên khi tham gia giao dịch này là tự nguyện, nhưng thể hiện rõ việc ký hợp đồng CN.QSDĐ giữa anh Mai Tường T và bà Phạm Thị H ngày 06/9/2012 được công chứng là hợp đồng giả tạo, nhằm che dấu hợp đồng vay tài sản giữa các bên.

Xác lập giao dịch một cách giả tạo

Giả tạo theo từ điển tiếng Việt là “không thật, vì được tạo ra một cách không tự nhiên”. Việc xác lập giao dịch giả tạo có thể thể hiện bằng việc làm giả chữ ký của người khác. Chẳng hạn trong Bản án số 750/2015/DSPT ngày 25/6/2015: Về các hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất lập ngày 09/11/2006, nó thể hiện bên chuyển nhượng là cụ Nguyễn Thị Tơ và bên nhận chuyển nhượng là cụ BĐ Nguyễn Thị Chi. Tuy nhiên, theo Kết luận giám định số 914 ngày 24/5/2010 của Phân viện Khoa học Hình sự Bộ Công an thì chữ ký “Tơ” mang tên Nguyễn Thị Tơ trong hợp đồng không phải là chữ ký của cụ Tơ. Mặt khác, tại phiên tòa phúc thẩm ông BĐ Tiến và cụ BĐ Chi khai các hợp đồng này chỉ là hình thức để cụ BĐ Chi đứng tên hộ ông BĐ Tiến, vì ông BĐ Tiến đang định cư ở nước ngoài, không được công nhận quyền sử dụng đất tại Việt Nam. Thực tế, cụ BĐ Chi không nhận chuyển nhượng đất và cũng không thanh toán tiền cho cụ Tơ. Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm xác định các hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa cụ Tơ và cụ BĐ Chi là hợp đồng giả tạo và hủy các hợp đồng nêu trên là có cơ sở”.

Giao dịch giả tạo thông thường không được thực hiện trên thực tế

Từ điển tiếng Việt: che giấu là giữ không để lộ cho người khác biết. Trong thực tiễn xét xử, bản chất của giao dịch giả tạo sẽ không được thực hiện trên thực tế. Trong Bản án số: 283/2018/DS-PT ngày 19 – 9 -2018 của tòa án nhân cấp cao TPHCM: Không thực hiện hợp đồng: Từ nhận định này Hội đồng xét xử cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của phía nguyên đơn tuyên bố giao dịch vô hiệu là có căn cứ đúng pháp luật. Bởi lẽ, giao dịch giả tạo là giao dịch sẽ không được các bên tham gia giao dịch thực hiện đây là điểm cơ bản để xác định giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo. Phía bị đơn cho rằng hợp đồng không vô hiệu do giả tạo nhưng không có chứng cứ, chứng cứ chứng minh về việc đã thực hiện nội dung hợp đồng trong suốt khoảng thời gian nhiều năm (giao tiền và nhận đất).

Trốn tránh nghĩa vụ đối với người thứ ba

Người thứ ba ở đây có thể là bên thứ ba hoặc nhà nước. Các bên có thể xác lập giao dịch giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ dân sự với bên thứ ba hoặc trốn tránh nghĩa vụ thuế, hành chính đối với Nhà nước.

Chẳng hạn trong một Bản án xác định: Văn bản thỏa thuận về tài sản riêng do ông Nghĩa và bà BĐ Loan xác lập ngày 12/6/2012 không có vi phạm quy định pháp luật về quy trình thực hiện công chứng nhưng do các đương sự thiết lập thỏa thuận này để né tránh thực hiện nghĩa vụ dân sự nên theo quy định tại Điều 1 của văn bản này thì thỏa thuận của các bên giao dịch bị vô hiệu”.

Trong một bản án khác: “ Căn cứ Luật về thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2003 có hiệu lực từ ngày 01/01/2004 đến 01/01/2009 thì cá nhân có tài sản cho thuê phải nộp thuế thu nhập (Khoản 2 Điều 3) và có nghĩa vụ chấp hành nộp đầy đủ thuế thu nhập (Điều 4 và Điều 11), việc ông NĐ_Bình bà NĐ_Sang và ông BĐ_Thịnh khai man giá cho thuê của hợp đồng thuê nhà nhằm tránh thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế là vi phạm vào điều cấm của pháp luật do đó giao địch của đôi bên là giao dịch dân sự giả tạo nên vô hiệu, theo quy định của Điều 129 Bộ luật Dân sự năm 2005 thì “Khi các bên xác lập giao dịch dân sự một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch khác thì giao dịch giả tạo vô hiệu, còn giao dịch bị che giấu vẫn có hiệu lực, trừ trường hợp giao dịch đó cũng vô hiệu theo quy định của Bộ luật này”.

Ngoài ra, giao dịch giả tạo được xác lập nhằm giảm, tránh thủ tục hành chính cũng bị vô hiệu. Chẳng hạn Tòa án nhận định trong một bản án: “ Đối với giấy mua ruộng ngày 27/10/2013, anh T1 và bà H1 đều xác định là không có việc chuyển nhượng đất giữa ông C và anh T1 mà chỉ do muốn hợp thức hóa, để giảm thủ tục hành chính nên ông C viết lại giấy chuyển nhượng cho anh T1, thực tế bà H1 vẫn quản lý, sử dụng diện tích đất ruộng trên. Do vậy xác định giao dịch dân sự này là vô hiệu theo quy định tại Điều 138 Bộ luật dân sự 1995 “Giao dịch vô hiệu do giả tạo”

Hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo

Theo quy định của BLDS 2015 hoặc 2005, giao dịch giả tạo để che giấu một giao dịch khác hoặc trốn tránh nghĩa vụ với bên thứ ba hoặc nghĩa vụ đối với Nhà nước thì vô hiệu. Giao dịch bị che giấu vẫn có hiệu lực.

Unilaw là một trong những công ty luật đảm bảo chất lượng chuyên môn với đội ngũ luật sư hàng đầu tại Việt Nam. Unilaw cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý về đầu tư, bất động sản, mua bán sáp nhập, hợp đồng và giải quyết tranh chấp tại Tòa án hoặc Trọng tài. Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY

error: Content is protected !!